OBYWATELSKA KONTROLA SĄDOWNICTWA
Instytucja ławników to emanacja demokracji bezpośredniej w sprawowaniu trzeciej władzy. Jest koniecznym mechanizmem kontroli społecznej sądownictwa, która zapobiega wydawaniu przez sądy absurdalnych wyroków. Tzw. społeczny sędzia ma wielowiekową tradycję. Przedstawiciele miejscowych społeczności znajdowali się przy sądach królewskich, zaś w starożytności trybuni ludowi reprezentowali interesy uboższych grup społecznych przed pretorami. We współczesnym wymiarze sprawiedliwości, gdy przy prowadzeniu procesu potrzeba różnorodnych kwalifikacji, rola ławników jest nieoceniona. W sprawie gospodarczej, ławnik-ekonomista lub księgowy jest dla sędziego niezastąpionym partnerem do współpracy. Instytucja ławników w Polsce, w konfrontacji z ławą przysięgłych w USA, opiera się na dialogu i poszukiwaniu kompromisu pomiędzy sędzią a ławnikami. Ławnicy nie decydują jedynie o winie lecz mają wpływ także na wysokość kary. To wspaniały przykład opartej na dialogu demokracji bezpośredniej w obrębie sądownictwa. Dlatego parta Demokracja Bezpośrednia:
1. Rozszerzy udział ławników w sprawach z zakresu prawa pracy oraz prawa rodzinnego. Tu najpilniej potrzebny jest głos społeczeństwa. Ławnicy posiadają niezbędne dla wydania sprawiedliwego wyroku życiowe doświadczenie i własne spostrzeżenia.
2. Zwiększy rolę ławników w sądach rejonowych. Tam obecność ławników jest konieczna jako głos doradczy w sprawach prowadzonych przez młodych stażem sędziów.
3. Zwiększy częstotliwość uczestnictwa ławników w rozprawach. Niekiedy ławnicy uczestniczą jedynie w jednej rozprawie, co zmniejsza ich możliwość sprawiedliwej oceny sytuacji.
Partia Demokracja Bezpośrednia nie będzie ingerować w obecny system wyłaniania ławników, warunki stawiane kandydatom, a także długość kadencji. Członkowie uważają obecne rozwiązania za korzystne dla społeczeństwa. Zwiększenie obywatelskiej kontroli sądów wpłynie znacząco na profesjonalizm polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Członkowie partii zaniepokojeni są także sposobem funkcjonowania polskiej prokuratury. Postępowania prowadzone są opieszale, często nieprofesjonalnie, co rzutuje na brak zaufania obywateli dla tej instytucji. Dlatego partia Demokracja Bezpośrednia wprowadzi:
1. Bezpośredni wybór przełożonych prokuratorów prokuratur apelacyjnych w powszechnych wyborach samorządowych. Kandydaci na przełożonych prokuratorów nie będą mogli startować z poparcia partii politycznej. Kandydatem będzie mogła zostać osoba posiadająca wykształcenie prawnicze, specjalizację prokuratorską, 6 lat doświadczenia w zawodzie i przynajmniej 3 letni okres pracy na stanowisku prokuratora prokuratury okręgowej lub pochodnej. Bierne prawo wyborcze na stanowisko prokuratora apelacyjnego nabywać się będzie w wieku 30 lat. Konieczne będzie zrównanie zasięgu terytorialnego prokuratur apelacyjnych z podziałem wojewódzkim Polski, a także skrócenie kadencji prokuratora apelacyjnego do 4 lat.
2. Bezpośredni wybór Prokuratora Generalnego w powszechnych wyborach parlamentarnych. Kandydat na Prokuratora Generalnego nie będzie mógł startować z poparcia partii politycznej. Kandydatem będzie mogła być osoba będąca prokuratorem w stanie czynnym, mająca co najmniej dziesięcioletni staż na stanowisku prokuratora lub sędziego, w tym nie mniej niż sześcioletni okres pracy na stanowisku prokuratora Prokuratury Krajowej, prokuratury apelacyjnej lub okręgowej, sędziego sądu apelacyjnego lub okręgowego bądź wojskowego sądu okręgowego. Konieczne będzie skrócenie kadencji Prokuratora Generalnego do 4 lat.
Przedstawiona społeczna kontrola nad prokuraturą oparta jest na modelu amerykańskim. Zwiększy profesjonalizm działania organów ścigania i wpłynie pozytywnie na działanie wymiaru sprawiedliwości w Polsce.
