REFERENDUM

Referendum to podstawowy i sztandarowy instrument demokracji bezpośredniej. W drodze referendum Naród wyraża swą wolę i faktycznie pełni rolę suwerena w państwie. Aktualnie w Polsce instytucja referendum jest poważnie ograniczona. Mamy do czynienia z "fasadowym" referendum, które sprawia wrażenie instrumentu demokracji, a jest de facto jedynie jej pozorem. Przede wszystkim wniosek o referendum podpisany przez 500 tys. obywateli złożony do Sejmu, podlega w Sejmie głosowaniu.

Oznacza to, że jeśli wniosek ten niezgodny jest z wolą większości Sejmu (a zatem - większości rządowej), referendum nie ma prawa się odbyć. Efekt jest oczywisty - niemożliwe jest zablokowanie w drodze obywatelskiego referendum projektu ustawy, którego inicjatorem jest rząd. Istnieje także katalog spraw, których referendum nie może dotyczyć. To niedemokratyczne ograniczenie naszej suwerenności. W Polsce nie funkcjonuje ponadto przymusowe referendum w jakiejkolwiek sprawie. Oznacza to, że najważniejsze dla nas decyzje (wstąpienie do organizacji międzynarodowej czy zmiana Konstytucji) mogą odbywać się bez naszej zgody. Taki stan rzeczy czyni z Narodu niewolnika swojego rządu wybranego raz na cztery lata, nie zaś suwerena i strażnika własnych praw. Dlatego partia Demokracja Bezpośrednia wprowadzi następujące zmiany w instytucji referendum:

1. Wniosek o referendum na temat dowolnego projektu ustawy lub umowy międzynarodowej, podpisany przez 500 tys. obywateli i złożony na ręce Marszałka Sejmu staje się wnioskiem wiążącym dla Sejmu. Sejm zobligowany jest do przeprowadzenia ogólnokrajowego referendum w ciągu 60 dni od złożenia wniosku. Wniosek nie podlega głosowaniu w Sejmie.

2. Referendum nie może posiadać wymogu frekwencji by było uznane za ważne, jak ma to miejsce obecnie. Bez względu na frekwencję, wynik referendum jest wiążący dla polskiego Parlamentu.

3. Przedmiotem referendum może być każda sprawa państwowa. Katalog spraw, które nie mogą być przedmiotem referendum zostaje zniesiony. Wola Narodu jest najwyższą wolą w państwie.

4. W związku ze zniesieniem katalogu spraw, które nie mogą być przedmiotem referendum, treść wniosku o referendum przestaje podlegać weryfikacji ze strony Państwowej Komisji Wyborczej. Państwowa Komisja Wyborcza sprawdza jedynie poprawność formalną wniosku (np. ilość zebranych podpisów).

5. Przedmiotem referendum może być konkretny projekt ustawy lub konkretny przepis. W związku z tym pytanie zawsze formułowane jest: "Czy jesteś za przyjęciem projektu ustawy X z dnia Y" lub "Czy jesteś za przyjęciem przepisu art. Z ust. ZZ z projektu ustawy X z dnia Y". Dopuszczalne jest pytanie polegające na wyborze projektu. Jasne sformułowanie szablonu pytania zapobiegnie manipulacji pytaniem referendalnym.

6. Do każdego głosowania załączona zostaje referendalna broszura objaśniająca (ang. voter information guide), która przybliża obywatelowi przedmiot referendum. Broszura ma ścisły, ustawowo uregulowany układ. Opracowuje ją organ niezależny od partii - Biuro Analiz Sejmowych. Broszura składa się z 3 części: zwięzłego streszczenia projektu głosowanego w referendum, podsumowania co oznacza głos "za" lub "przeciw" oraz z argumentacji stron. By załączyć argument do broszury należy zebrać pod nim 25 tys. podpisów.

7. Konstytucja musi przewidywać obowiązkowe referendum w przypadku działań ze strony Sejmu na rzecz zmiany lub całkowitej rewizji Konstytucji, członkostwa Polski w organizacjach międzynarodowych, interwencji zbrojnej poza granicami kraju, za wyjątkiem interwencji w ramach działalności organizacji międzynarodowych, których Polska jest członkiem (patrz punkt: "Obronność państwa") oraz w przypadku zwiększenia długu publicznego (patrz punkt: "Zrównoważony budżet").

Wiążący wniosek o referendum sprawia, że polityk tworzący prawo zmuszony jest do szerokich konsultacji społecznych i jawności działań nad projektem ustawy, który zaproponuje w Sejmie. Inaczej ryzykuje, że budżet poniesie koszty ogólnokrajowego referendum, a jego projekt może upaść. To mogłoby narazić pomysłodawcę projektu na odwołanie z funkcji (recall), a jego partię na utratę zaufania wyborców. W Szwajcarii gdzie referendum stosuje się na szeroką skalę, jedynie 7% wszystkich projektów ustaw podlega głosowaniu w referendum ogólnokrajowym. Pozostałe 93% nie budzi żadnego sprzeciwu społecznego, ponieważ władza tworzy prawo jawnie i w oparciu o konsultacje z obywatelami. Referendum to główny instrument kontroli rządu przez obywateli.